Overeenkomst van opdracht: alles wat je moet weten

De overeenkomst van opdracht is het contract waarmee de meeste zzp'ers werken. Toch weten veel mensen niet precies wat de wet erover zegt, en welke afspraken je er zelf in moet zetten. In dit artikel lees je in het kort wat een overeenkomst van opdracht is, wanneer je hem gebruikt, welke tien afspraken er niet in mogen ontbreken en welke fouten je beter kunt vermijden.

Wat is een overeenkomst van opdracht?

Artikel 7:400 BW omschrijft de overeenkomst van opdracht als de overeenkomst waarbij de opdrachtnemer zich tegenover de opdrachtgever verbindt om werkzaamheden te verrichten, anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst. Je kent hem misschien ook als opdrachtovereenkomst of freelance contract: dat zijn andere namen voor hetzelfde.

De wet geeft een aantal basisregels die gelden als je niets anders afspreekt:

• Zorg van een goed opdrachtnemer (artikel 7:401 BW): je moet je werk zorgvuldig uitvoeren. Dat is in beginsel een inspanningsverplichting: je belooft je best te doen, niet een bepaald resultaat.
• Aanwijzingen (artikel 7:402 BW): je volgt tijdige en verantwoorde aanwijzingen over de uitvoering op. Dat is iets anders dan het gezag van een werkgever.
• Persoonlijke uitvoering (artikel 7:404 BW): is de opdracht aan jou als persoon gegeven, dan voer je die zelf uit, maar je mag onder eigen verantwoordelijkheid anderen inschakelen, tenzij jullie iets anders afspreken.
• Loon (artikel 7:405 BW): zijn jullie geen bedrag overeengekomen, dan heb je recht op het gebruikelijke loon of anders een redelijk loon.
• Opzegging (artikel 7:408 BW): de opdrachtgever kan in beginsel altijd opzeggen. Daarvan kun je in je contract afwijken.

Het uitgebreide overzicht van deze regels vind je in onze uitleg over de overeenkomst van opdracht.

Wanneer gebruik je een overeenkomst van opdracht?

Je gebruikt hem voor diensten: advies, ontwikkeling, ontwerp, schoonmaak, training, zorg, transport en veel meer. Twee andere overeenkomsten lijken erop, maar zijn iets anders:

• Aanneming van werk (artikel 7:750 BW): je maakt een werk van stoffelijke aard en levert het op, zoals een verbouwing. Dat zie je vooral in de bouw.
• Arbeidsovereenkomst (artikel 7:610 BW): je werkt in dienst van een ander, onder diens gezag, tegen loon. Lijkt je samenwerking daar in de praktijk op, dan kan je overeenkomst van opdracht worden gezien als een arbeidsovereenkomst. Lees daarover arbeidsovereenkomst of overeenkomst van opdracht.

Tien afspraken die in je contract horen

1. Partijen: volledige namen, adressen en KvK-nummers van jou en je opdrachtgever.
2. De opdracht: een concrete omschrijving van het werk of het resultaat, met de planning of deadlines.
3. Looptijd en einde: de startdatum, en of de opdracht eindigt op een vaste datum of zodra het werk af is.
4. Tarief en betaling: uurtarief of vaste prijs, wat er gebeurt met meerwerk, hoe vaak je factureert en de betaaltermijn. Lees ook wettelijke betaaltermijn factuur zzp.
5. Zelfstandigheid: dat je zelf bepaalt hoe je het werk uitvoert, met eigen middelen, en dat er geen gezagsverhouding is.
6. Vervanging: of en hoe je een vervanger mag inzetten bij ziekte of drukte.
7. Aansprakelijkheid en verzekering: tot welk bedrag je aansprakelijk bent en welke verzekering je hebt. Zie aansprakelijkheid en verzekering in je zzp-contract.
8. Intellectueel eigendom: wie de rechten krijgt op wat je maakt, en of je het werk in je portfolio mag laten zien.
9. Geheimhouding en privacy: welke informatie vertrouwelijk is en, als je persoonsgegevens verwerkt, of er een verwerkersovereenkomst nodig is.
10. Opzegging en geschillen: de opzegtermijn voor beide partijen, welke algemene voorwaarden gelden en welk recht van toepassing is.

Veelgemaakte fouten

• Een vage omschrijving van de opdracht. "Ondersteuning van het team" zegt niets over wat je oplevert, en maakt het lastig om meerwerk te factureren.
• Werknemersbepalingen overnemen. Een proeftijd, een vast rooster, vakantiedagen of een functieomschrijving horen in een arbeidsovereenkomst, niet in een overeenkomst van opdracht. Ze kunnen juist wijzen op een dienstverband.
• Geen afspraken over opzegging. Zonder afspraak kan de opdrachtgever in beginsel altijd opzeggen. Lees overeenkomst van opdracht opzeggen voor wat je kunt regelen.
• Het contract niet bijwerken. Verandert de opdracht, het tarief of de manier van werken, leg dat dan vast. Een contract dat niet meer klopt met de praktijk, helpt je niet bij een controle.

Overeenkomst van opdracht of modelovereenkomst?

Een modelovereenkomst is een overeenkomst van opdracht volgens een voorbeeld dat de Belastingdienst heeft beoordeeld. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Goedgekeurde modellen mag je nog gebruiken tot en met 31 december 2029. Je bent niet verplicht een modelovereenkomst te gebruiken: een eigen overeenkomst van opdracht die klopt met de praktijk is net zo goed bruikbaar. Lees meer in modelovereenkomst of eigen contract.

Veelgestelde vragen

Moet een overeenkomst van opdracht schriftelijk? Nee, de wet stelt geen vormvereiste. Een schriftelijk contract maakt wel duidelijk wat jullie hebben afgesproken, en helpt bij een discussie of controle.

Is een overeenkomst van opdracht hetzelfde als een opdrachtovereenkomst? Ja, het zijn twee namen voor dezelfde overeenkomst uit artikel 7:400 BW.

Hoe stel ik er snel een op? Met onze contractgenerator kies je je branche, vul je de afspraken in en download je je eerste contract gratis als PDF.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Twijfel je over een specifieke opdracht, laat je contract dan door een jurist nakijken.