Modelovereenkomst opzeggen: hoe en wanneer mag dat

Een modelovereenkomst is in de kern een overeenkomst van opdracht, en voor dat type contract gelden specifieke wettelijke regels over tussentijdse beëindiging. Die regels wijken op belangrijke punten af van wat mensen vaak verwachten op basis van een arbeidsovereenkomst.

Artikel 7:408 BW: de hoofdregel over opzegging

Artikel 7:408 van het Burgerlijk Wetboek regelt de opzegging van de overeenkomst van opdracht. De hoofdregel is opvallend: de opdrachtgever kan de overeenkomst in beginsel te allen tijde opzeggen. Als opdrachtnemer (u, de zzp'er) kunt u de overeenkomst eveneens opzeggen, tenzij de overeenkomst voor bepaalde tijd is aangegaan of de aard van de overeenkomst zich tegen tussentijdse opzegging verzet. Dit betekent dat de wettelijke basisregel vrij ruime opzegmogelijkheden biedt aan beide partijen, wat wezenlijk anders is dan het strengere ontslagrecht bij een arbeidsovereenkomst.

Waarom dit juist ook een teken van zelfstandigheid is

De relatieve vrijheid om een overeenkomst van opdracht op te zeggen, past bij de aard van zelfstandig ondernemerschap: u loopt als zzp'er een reëel ondernemersrisico, inclusief het risico dat een opdracht eerder eindigt dan gepland, zonder de ontslagbescherming die een werknemer geniet. Contracten die dit risico juist wegnemen - bijvoorbeeld door een lange, vaste looptijd zonder tussentijdse opzegmogelijkheid voor de opdrachtgever - kunnen daarom, in combinatie met andere factoren, een signaal zijn richting een verkapt dienstverband.

Wat kunt u zelf contractueel afspreken?

Hoewel de wet als uitgangspunt geldt, staat het partijen vrij om hier in het contract van af te wijken, bijvoorbeeld door een opzegtermijn af te spreken. Veelgebruikte afspraken zijn:

• Een redelijke opzegtermijn (bijvoorbeeld 2 tot 4 weken), zodat beide partijen tijd hebben om zich aan te passen.
• Een regeling voor reeds verricht, nog niet gefactureerd werk bij voortijdige beëindiging.
• Afspraken over lopende deelopdrachten of mijlpalen die al zijn gestart op het moment van opzegging.
• Bij overeenkomsten voor bepaalde tijd: een expliciete regeling of, en tegen welke voorwaarden, tussentijdse opzegging toch mogelijk is.

Opzegging door u als zzp'er: let op deze uitzonderingen

Als de overeenkomst is aangegaan voor een bepaalde tijd of een bepaald, afgebakend project, kan de aard van de overeenkomst zich verzetten tegen eenzijdige tussentijdse opzegging door u. Dit geldt bijvoorbeeld als u halverwege een project stopt zonder geldige reden, terwijl de opdrachtgever hierdoor concrete schade lijdt. Leg bij langere of grotere opdrachten daarom altijd vast onder welke voorwaarden u, en de opdrachtgever, tussentijds kunnen opzeggen.

Gevolgen van opzegging: wat moet er nog geregeld worden?

Bij beëindiging van een modelovereenkomst is het belangrijk om helder af te spreken wat er gebeurt met reeds geleverd maar nog niet betaald werk, met eventuele intellectueel-eigendomsrechten op halffabricaten, en met de teruggave van eventuele materialen of toegang tot systemen van de opdrachtgever. Neem deze afspraken vooraf op in het contract, in plaats van hier pas bij een geschil over te onderhandelen. Gebruik de modelovereenkomst generator om een opzegregeling correct te formuleren.

Opzegging en de relatie met schijnzelfstandigheid

De manier waarop een contract eindigt, kan achteraf ook meewegen bij de beoordeling van uw zelfstandigheid. Werkt een opdrachtgever in de praktijk met een opzegtermijn en ontslagprocedure die sterk lijkt op wat gebruikelijk is bij werknemers (bijvoorbeeld: een formeel gesprek, een opzegtermijn van maanden, en een uitkering van 'resterend loon'), dan kan dit worden gezien als een aanwijzing dat de relatie feitelijk meer op een dienstverband leek dan op een zakelijke overeenkomst van opdracht. Zorg dat de opzegregeling in uw contract past bij een zakelijke relatie tussen ondernemers: gericht op de afwikkeling van openstaand werk, niet op een re-integratietraject of vergelijkbare arbeidsrechtelijke figuren. Zie onze uitleg over schijnzelfstandigheid voor de bredere criteria die hierbij een rol spelen.

Veelgestelde vragen

Moet ik een reden geven als ik de overeenkomst opzeg?

Wettelijk is dit meestal niet verplicht bij een overeenkomst van opdracht, maar controleer of uw specifieke contract hier iets over regelt.

Kan een opdrachtgever mijn modelovereenkomst zomaar beëindigen?

In beginsel wel, op grond van artikel 7:408 BW, tenzij het contract een afwijkende regeling bevat, bijvoorbeeld een opzegtermijn.

Kan ik als zzp'er altijd zelf tussentijds opzeggen?

Meestal wel, tenzij de overeenkomst voor bepaalde tijd is aangegaan of de aard van de overeenkomst zich hiertegen verzet, bijvoorbeeld bij een strak afgebakend project.

Moet ik een opzegtermijn afspreken?

Wettelijk verplicht is dit niet, maar het is voor beide partijen verstandig om hier duidelijke afspraken over te maken, juist om discussie bij beëindiging te voorkomen.

Wat gebeurt er met werk dat ik al heb verricht maar nog niet heb gefactureerd?

Dit moet u contractueel vastleggen; zonder afspraak kan hierover discussie ontstaan. Neem een expliciete bepaling op over afrekening bij tussentijdse beëindiging.

Kan ik mijn opzegregeling laten checken op DBA-risico's?

Ja, via de contract checker kunt u uw contract laten scannen op bekende risicofactoren, waaronder de opzegbepalingen.

---

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Raadpleeg bij twijfel over een specifieke situatie een jurist.