Modelovereenkomst in 2026: wat is er veranderd?

Wie zoekt op "modelovereenkomst 2025" of "modelovereenkomst 2026", verwacht vaak een nieuwe versie van hét zzp-contract van de Belastingdienst. Die bestaat niet. Er is de afgelopen jaren juist veel veranderd in de andere richting: de Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer, bestaande goedkeuringen hebben een einddatum en sinds 2025 wordt er weer gehandhaafd. In dit artikel zetten we op een rij wat er is veranderd en wat dat voor jou betekent, als zzp'er of als opdrachtgever.

Wat was een modelovereenkomst ook alweer?

Op 1 mei 2016 kwam de Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) in de plaats van de VAR-verklaring. Als hulpmiddel bij de nieuwe wet beoordeelde de Belastingdienst voorbeeldcontracten: de modelovereenkomsten. Er waren algemene modellen (bijvoorbeeld "geen werkgeversgezag" of "vrije vervanging"), modellen voor een bepaalde branche en individuele modellen die een opdrachtgever had laten beoordelen.

Het idee: werkten opdrachtgever en zzp'er volgens zo'n goedgekeurd model, dan hoefde de opdrachtgever geen loonheffingen in te houden. Die zekerheid gold alleen als de praktijk ook echt overeenkwam met wat er in het contract stond.

De belangrijkste veranderingen op een rij

1. Geen nieuwe beoordelingen sinds 6 september 2024

Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer, en worden bestaande goedkeuringen niet verlengd. De Belastingdienst geeft als reden dat een modelovereenkomst weinig zekerheid biedt: of iemand zelfstandig werkt, hangt af van hoe er in de praktijk wordt gewerkt, niet van wat er op papier staat.

2. Bestaande modellen tot en met 31 december 2029

Een modelovereenkomst die op 6 september 2024 geldig was, mag je nog gebruiken tot en met 31 december 2029. Ook dan geldt de voorwaarde dat je echt werkt zoals in de overeenkomst staat. Na die datum vervalt de goedkeuring. Meer hierover lees je in einde van de modelovereenkomsten.

3. Handhaving sinds 1 januari 2025

Jarenlang gold een handhavingsmoratorium: de Belastingdienst trad alleen op bij kwaadwillende opdrachtgevers. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Wat dat betekent voor naheffingen en boetes, lees je in boetes en handhaving van de Wet DBA.

4. Alle omstandigheden tellen mee

In het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 heeft de Hoge Raad uitgelegd dat bij de vraag of er een arbeidsovereenkomst is, alle omstandigheden meewegen. Denk aan gezag, de inbedding in de organisatie van de opdrachtgever en de vraag of je je als ondernemer gedraagt. De Belastingdienst sluit daarbij aan. Lees meer in ons artikel over het Deliveroo-arrest.

5. Nieuwe wetgeving in voorbereiding

Het kabinet werkt aan de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Wet VBAR), die de beoordeling moet verduidelijken. Omdat de stand van dat wetsvoorstel kan veranderen, houden we die bij op een aparte pagina over de Wet VBAR.

Wat betekent dit voor jou als zzp'er?

Een modelovereenkomst was nooit een vrijbrief, en dat is nu nog duidelijker. Wat telt, is hoe je werkt. Zorg daarom voor:

• een overeenkomst van opdracht die past bij jouw vak en je manier van werken;
• afspraken over het resultaat in plaats van over je werkwijze;
• een vervangingsregeling, eigen middelen en een eigen tarief;
• meerdere opdrachtgevers, of in elk geval zichtbare acquisitie;
• een administratie waaruit blijkt hoe de samenwerking verloopt.

Werk je nog met een modelovereenkomst? Dan mag dat tot en met 2029, maar controleer of de praktijk nog steeds klopt met het model. Wijkt die af, dan biedt het model geen bescherming.

En voor opdrachtgevers?

Voor opdrachtgevers en bureaus verschuift het zwaartepunt van het contract naar de onderbouwing. Leg per opdracht vast welke afspraken er zijn gemaakt, hoe de zzp'er zelfstandig werkt en wat jullie hebben afgestemd over gezag, vervanging en ondernemerschap. Zo kun je bij een vraag van de Belastingdienst laten zien hoe de opdracht is ingericht. Lees ook zzp-compliance voor opdrachtgevers.

Moet je overstappen?

Je bent niet verplicht om een modelovereenkomst te gebruiken, en ook niet om ermee te stoppen voor 2030. Een eigen overeenkomst van opdracht is net zo bruikbaar, zolang die klopt met de praktijk. Het voordeel van een eigen contract is dat je het kunt afstemmen op je branche en de opdracht, in plaats van op een algemeen model. Lees de afweging in modelovereenkomst of eigen contract.

Veelgestelde vragen

Is er een modelovereenkomst 2025 of 2026? Nee. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer, dus er is geen nieuwe versie.

Mag ik mijn oude modelovereenkomst nog gebruiken? Ja, als die op 6 september 2024 geldig was, tot en met 31 december 2029. De zekerheid geldt alleen als jullie ook echt werken zoals in de overeenkomst staat.

Is een contract uit jullie generator een goedgekeurde modelovereenkomst? Nee. Onze contractgenerator maakt een overeenkomst van opdracht die rekening houdt met de criteria van de Wet DBA, maar de Belastingdienst keurt geen contracten meer goed, ook die van ons niet. Een contract geeft daarom geen garantie; de praktijk blijft beslissend.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of fiscaal advies. Bron: Belastingdienst, "Geen nieuwe modelovereenkomsten meer". Twijfel je over je eigen situatie, laat dan een jurist of belastingadviseur meekijken.