Freelance contract voor de zorg: DBA-risico's voor zzp-zorgverleners

Weinig sectoren staan zo in de schijnwerpers van de Belastingdienst als de zorg. Zzp'ers in de zorg - denk aan verpleegkundigen, verzorgenden en therapeuten - werken vaak binnen de roosters, protocollen en systemen van een zorginstelling. Dat is inherent aan het werk, maar het zijn precies de factoren die meewegen bij de beoordeling van schijnzelfstandigheid.

BIG-registratie en de aard van het werk

Veel zorgprofessionals zijn BIG-geregistreerd (Wet BIG: Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg). Deze registratie zegt iets over je bevoegdheid om bepaalde handelingen te verrichten, maar zegt op zichzelf niets over je fiscale status als zelfstandige. Een BIG-registratie vervangt dus geen doordacht contract - de twee staan los van elkaar.

Waarom roosterwerk een risicofactor is

Het grootste knelpunt in de zorg is vaak het rooster. Werk je volgens een dienstrooster dat door de zorginstelling wordt opgesteld, zonder dat je hier zelf invloed op hebt, dan lijkt dat sterk op de manier waarop een werknemer wordt ingepland. Om dit risico te beperken, is het belangrijk dat in je contract en in de praktijk:

• Je in overleg, niet eenzijdig, wordt ingeroosterd, en zelf diensten kunt weigeren of ruilen.
• Je voor meerdere zorginstellingen of bemiddelingsbureaus werkt, niet structureel voor één opdrachtgever.
• Je eigen materialen gebruikt waar dat mogelijk en verantwoord is (denk aan een eigen stethoscoop of verzorgingsmaterialen, voor zover niet gebonden aan instellingsprotocollen).
• Vervanging door een even goed gekwalificeerde collega mogelijk is bij verhindering.

Werken via een bemiddelingsbureau

Veel zzp-zorgverleners vinden opdrachten via een bemiddelingsbureau of zorgplatform. Let er in dat geval op wie in het contract als formele opdrachtgever optreedt: het bureau, of de zorginstelling waar je feitelijk werkt. Dit heeft gevolgen voor de vraag met wie je eventueel discussie voert over je zelfstandigheid, en voor wie verantwoordelijk is voor het toetsen van je overeenkomst aan de DBA-criteria. Vraag het bemiddelingsbureau altijd of zij werken met een overeenkomst die aansluit bij een door de Belastingdienst beoordeelde modelovereenkomst, en lees deze zelf goed door in plaats van alleen op de naam van het bureau te vertrouwen.

Aansprakelijkheid en beroepsrisico in de zorg

In de zorg is een aansprakelijkheidsverzekering vaak nog belangrijker dan in andere sectoren, gezien de mogelijke gevolgen van fouten voor patiënten. Leg in je contract vast wie aansprakelijk is bij een beroepsfout, en zorg dat je zelf een beroepsaansprakelijkheidsverzekering afsluit. Zie ook onze uitleg over verplichte AOV voor zzp'ers voor de bredere discussie over verzekeringsplicht, die voor zorgverleners extra relevant is gezien het fysiek en mentaal zware karakter van het werk.

Documentatie: je belangrijkste bewijsmiddel

Omdat roosterwerk in de zorg al snel op een dienstverband kan lijken, is documentatie extra belangrijk. Houd bij voor welke instellingen of bureaus je werkt, bewaar correspondentie waaruit blijkt dat je diensten hebt geweigerd of geruild, en zorg dat facturen en contracten consistent zijn met je ondernemersstatus. Bij een controle door de Belastingdienst is deze documentatie vaak doorslaggevender dan de tekst van het contract alleen.

Wat hoort er in een freelance zorgcontract?

Naast de gebruikelijke DBA-bepalingen (geen gezagsverhouding, vrije vervanging, financieel risico) is het voor de zorg belangrijk om afspraken vast te leggen over geheimhouding van patiëntgegevens (AVG), verantwoordelijkheid bij overdracht van zorg aan een vervanger, en de vergoeding bij uitval of no-show van de cliënt. Gebruik de modelovereenkomst generator om een contract op te stellen dat is afgestemd op de DBA-criteria.

Zelfstandigheid en de bredere compliance-context

DBA-risico's in de zorg staan niet op zichzelf: ze maken deel uit van de bredere compliance-verplichtingen waar zzp'ers aan moeten voldoen, van een correcte KVK-inschrijving tot passende verzekeringen en een sluitende administratie. Gebruik onze compliance checklist 2026 om te controleren of je naast je contract ook deze andere onderdelen op orde hebt.

Veelgestelde vragen

Telt een BIG-registratie mee als bewijs van zelfstandigheid?

Niet direct. De BIG-registratie gaat over je beroepsbevoegdheid, niet over de fiscale kwalificatie van je arbeidsrelatie. Een sterk contract en een zelfstandige werkwijze blijven nodig.

Mag ik als zzp-zorgverlener volgens het rooster van de instelling werken?

Dit vergroot het risico op herkwalificatie als je geen invloed hebt op je eigen inzet. Onderhandel waar mogelijk over medezeggenschap in je planning.

Is een geheimhoudingsclausule verplicht in een zorgcontract?

Wettelijk niet apart verplicht bovenop je AVG-verplichtingen, maar het is gebruikelijk en verstandig om dit expliciet in het contract op te nemen.

Wie is mijn formele opdrachtgever als ik via een bemiddelingsbureau werk?

Dat hangt af van de contractuele constructie. Lees het contract goed door om te bepalen of het bureau of de zorginstelling zelf als opdrachtgever geldt.

Kan ik mijn zorgcontract laten scannen op DBA-risico's?

Ja, upload je contract bij de contract checker voor een eerste, geautomatiseerde indicatie.

---

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Raadpleeg bij twijfel een jurist of fiscaal adviseur die bekend is met de zorgsector.